Open brief aan de theologen van Sabeel

Wij schrijven en publiceren deze brief naar aanleiding van de mailing van Kairos Sabeel Nederland over hun inspiratiedag op zaterdag 23 september 2017 in Amersfoort. De brief is ook direct naar onderstaande mensen gestuurd.
 
 
Aan de theologen Willemien Keuning, Johan van den Berg, Jan den Hertog, Harmen Jansen, Rien Wattel
 
Geachte theologen,
 
Graag gaan we in op uw uitnodiging om u te laten weten dat wij deze mailing niet op prijs stellen. Op onze website treft u onze reactie aan op de publicatie van Walter Brueggemann - dan snapt u waarom.
Het moet ons van het hart dat wij niet begrijpen dat theologen, van wie men mag aannemen dat ze de Bijbel op z’n minst als tekstboek respecteren, zo beschamend weinig vertrouwen hebben in de God van Israël die zijn woorden daaraan heeft toevertrouwd middels zijn profeten.
Sabeelvrienden wringen zich in allerlei bochten om maar niet zijn woorden te hoeven geloven – omdat die niet in de ideologie passen. De ideologie hebben zij lief boven de Bijbel.
Nu de blinde vlek voor Jezus in de synagoge aan het verbleken is, wordt de blinde vlek van de kerk voor Israël steeds zwarter.
De activiteiten van Sabeel halen de vloek van Genesis 12 over zich en ook over de onschuldige Palestijnen.
Wie Israël goed doet, en dat betekent op zijn minst erkent, zal gezegend worden – dat geldt ook voor de Palestijnen.
 
Wij wensen u het allerbeste.
 
Namens de werkgroep Vanuit Jeruzalem,
 
Aad Bijloo vz

Dr. Dick Akerboom, Luther en de lutherse synode

G.A. van der Spek-Begemann

Dr. Dick Akerboom hield op de lutherse synode op zaterdag 25 juni jl een referaat waarin een poging werd gedaan om Maarten Luther te beschermen tegen het verwijt van anti-semitisme.

Een van de ‘tegenargumenten’ zou bij voorbeeld zijn dat Luther een kind van zijn tijd was. Diens laakbare uitlatingen moeten dan “in dat licht worden gezien”.

Dus dan moet ook het antisemitisme van veel Duitsers en Nederlanders in W.O. II worden gezien in het licht van  hun tijd: de tijd van Hitler. Volgens de redenering van dr. Akerboom mogen we daar dus ook niet zwaar aan tillen.

Een tweede ‘tegenargument’ tegen het verwijt van anti-semitisme: Luthers negatieve uitlatingen over Joden zouden theologisch van aard zijn...

Wie Luthers laatste geschrift heeft gelezen Von den Juden und ihren Lügen weet wel beter. Daar ging het om maatregelen die tegen de Joden zouden moeten worden genomen: hun boeken verbranden, werkkampen voor hen inrichten, verplichte herkenbaarheid op straat enz enz. Als dat theologie is was Hitler zeker ook een theoloog?

PKN komt niet in actie tegen anti-semitisme

G.A. van der Spek-Begemann

We weten allemaal dat in de kerkorde is vastgelegd dat de PKN zal opkomen tegen anti-semitisme.

Het NIW, weekblad van de Joodse gemeenschap in Nederland, doet verslag van anti-semitische uitlatingen door een lid van de gemeenteraad in Den Haag, te weten de heer Abdoe Khoulani, van de islamitische partij van de eenheid. En het blad roept op tot massaal protest, bij monde van o.a. opperrabbijn Jakobs en dr Ron van der Wieken, voorzitter van het Centraal Joods overleg. Het blad houdt ook bij hoeveel protesten er binnenkomen bij de politie. Kees van der Staaij van de SGP steunt de oproep.

Wie benieuwd is naar de reactie van de PKN, of de stand van het protest wil volgen gaat natuurlijk naar haar website, en vindt… helemaal niets!

Desgevraagd laat de PKN weten, bij monde van de heer Binnendijk, de officiële man van de communicatie van de PKN, eerst de uitspraak van de rechter te laten bepalen of er sprake is van anti-semitisme… Ook zal de PKN met haar “partners in deze” overleggen.

Dit stinkt – er is geen beter woord.

Wie zijn in vredesnaam die “partners” die inspraak zouden hebben in onze kerkordelijke verplichtingen; of wie zijn die partners die met de kerk mee het anti-semitisme bestrijden? Joodse instellingen worden in elk geval niet bedoeld, want die protesteren al. De SGP misschien?

Is de kerk afhankelijk van de wereldlijke rechter om te weten of de opperrabbijn gelijk heeft? Gezien de kerkgeschiedenis van de Jodenvervolging is dit een nieuw absoluut dieptepunt van huichelachtigheid. 

Om welke uitspraak gaat het?

Schoolkinderen uit Israël in het programma Young Ambassadors (31 mei jl) worden door de heer Abdoe Khoulani “zionistische terroristen in wording” genoemd, “keurig op bezoek bij de SGP. Dit zijn de toekomstige kindermoordenaars en bezetters” voegt hij er aan toe.

Hoe durft de PKN te twijfelen… hoe DURFT ze…

Nog altijd actueel

Mevrouw dr Janneke Stegeman en het zionisme

G.A. van der Spek-Begemann

Het Reformatorisch Dagblad verleent van tijd tot tijd podium aan de theologe dr Janneke Stegeman. De laatste keer op 12 april 2017 middels een kritiekloos verslag van haar publieke lezing, gehouden aan de Vrije Universiteit voor de Theologische werkgroep van Kairos-Sabeel. Nu kan zout aan de pap altijd nog achteraf worden toegevoegd, en één van de lezers deed daar moeite voor, maar op oneigenlijke gronden werd dit afgewezen. We moeten dus aannemen dat het RD geen kritiek verdraagt. Of, in het ergste geval: dat de RD-redacteuren zich aansluiten bij de Sabeelprofeten.

Profilering

Dr Stegeman behoort tot de kring van deVrienden van Sabeel, een internationale beweging die zich anti-zionistisch profileert vanuit de Palestijnse bevrijdingstheologie. Ook de BDScampagne is in deze kring geboren. Dries van Agt en dr Henri Veldhuis behoren tot de aanstichters en Janneke is op Nederlandse bodem paladijn van de inmiddels geëemeriteerde Naim Ateek, de oprichter van het instituut Sabeel in Jeruzalem.

Het gedachtegoed van deze beweging gaat lijnrecht in tegen de door de PKN in haar kerkorde beleden onopgeefbare verbondenheid van kerk en Israël. Veldhuis heeft ervoor gepleit dat ook de Palestijnen in de kerkorde zouden moeten worden opgenomen…  

Zionisme en Sabeel-theologie

Janneke Stegeman stelt volgens het verslag dat het christelijk zionisme een product is van de Reformatie, en dat dit product de basis zou vormen van het Joodse zionisme van de vorige eeuw. De logica is wel een beetje zoek bij de theoloog van het jaar, want het Joodse zionisme dateert van bijbelse tijden en de Reformatie van de zestiende eeuw.

Hoe verloopt dan haar “redenering”? Misschien hebben we iets gemist? Laten we nog eens heel goed luisteren.

Mevrouw Stegeman verwijt de reformatoren dat zij de Bijbel en de profetie letterlijk lazen. Je moet concluderen dat zij dat in haar ogen niet hadden mogen doen.

Bij de Sabeelvrienden is elke vorm van zionisme uit den boze.

Het feit dat volgens de Bijbel het land aan Israël is beloofd, en dat ook buiten het land in de ballingschap en in de diaspora het verlangen naar Israël altijd is blijven bestaan, het zionistisch verlangen, vereist dan een operatieve ingreep in de Bijbeltekst, als je dat allemaal niet wilt horen. Het kan zelfs niet blijven bij een (weg)kijk-operatie; het mes moet erin. De chirurg van Sabeel snijdt alles weg wat Sabeel niet bevalt. Ook veel prachtige psalmen verdwijnen.

We kunnen spreken van spiritualiserende incisies.

Het beloofde land, in de Bijbel beloofd als concreet stuk grond, bedoeld als woonplaats voor de twaalf stammen van Israël, wordt ‘het heilige land ‘, en dat kan zelfs in Utrecht liggen. Dat is de mening van de Palestijnse theoloog dr Munther Isaac, in Kerk en Israël Onderweg. Nog mooier: het kan overal liggen! En: het is van ons allemaal.

Dat de Joden zelf de Bijbel letterlijk nemen als het gaat om het hun beloofde land, schijnt er niet toe te doen. De christelijke hoogmoed weet het beter. Maar Mozes en allen die hem volgen waren en zijn zionist. Wie Israël liefheeft en respecteert is dat dus ook. Het zionisme is geen christelijk product, en het christelijk zionisme is een Bijbelse vrucht.  

Theodor Herzl, als seculiere Jood, was niet religieus, en voor mw Stegeman moet zijn zionisme daarom wel afhankelijk zijn van de Reformatie, toen de reformatoren de Bijbel letterlijk namen. Nog afgezien van het verschil tussen post en propter is het hele idee al onzinnig genoeg.

Sabeel en de Reformatie

Voor de Sabeelvrienden geldt niet: sola Scriptura maar: sola theologia Palestiniensa, oftewel : alleen de Palestijnse (bevrijdings)theologie. Naar haar zullen we moeten luisteren. In dat geval zal het ook goed gaan in het Midden-Oosten  en de groot-Palestina-gedachte zal worden nagestreefd.

De God van Israël trekt zich echter niets aan van welke theologie ook.

De landbelofte maakt niet alleen van gelovige Joden zionisten, maar van alle Joden, ook van Theodoor Herzl. Uitzondering op de regel vormen de Joden met zelfhaat, van bij voorbeeld EAJG.

De Jood Herzl zou met zijn seculiere zionisme afhankelijk zijn van de Reformatie.

Janneke vergeet dat God zelf zijn mensen kiest, zoals Hij ook Cyrus de Pers lang voor de reformatie had uitgekozen voor een functie in het plan om zijn volk thuis te brengen in het land.  De God van Abraham Izak en Jakob kiest die mensen uit naar zijn, en niet naar haar believen. En waar het land ligt? Google weet het ongetwijfeld.

De alya (de opgang /de thuisreis van de Joden)

Er is meer wat niet onweersproken mag blijven in haar verhaal, iets wat verband  houdt met het voorgaande.

Een bekende foutieve uitleg van christelijke hulp bij de terugkeer van de Joden naar hun land neemt zij over: “de komst van de Joden naar Israël stimuleren doen de christenzionisten om de komst van Christus te bespoedigen.”   

Tijden en gelegenheden zijn aan de Vader, zegt Jezus. Daar hebben ook mensen die Joden naar Israël helpen geen invloed op, en zij weten dat.

De Joden die naar Israël willen terugkeren behoren juist door christenen te worden geholpen. Dat is eenvoudig een zaak van morele christenplicht, van veilig thuis brengen en beschermen.

Het antisemitisme ligt immers in onze tijd alweer (vrij naar de geschiedenis van Kain en Abel) “als een belager aan de deur”, misschien wel aan de kerkdeur, en koshere christenen hebben de taak dat tegen te staan waar we maar kunnen. Het bloed van onze oudste broeder “roept tot God van de aardbodem”. Ja wij zijn welzeker de “hoeder van onze broeder”. En we hebben al zo lang verzaakt.

Profetie reikt verder

De theologie van het instituut Sabeel is nog altijd blind voor het feit dat de Bijbel niet maar verhaalt wat in het verleden is gebeurd, maar ook spreekt over wat nu gebeurt en morgen gaat gebeuren. Profetie is in de bevrijdingstheologie slechts een maatschappijkritiek die politiek moet worden aangewend. Maar profetie gaat veel verder: ten diepste tekent zij de geschiedenis van het komende Koninkrijk.

Dat de staat Israël na de koningentijd, na een paar duizend jaar, weer op de kaart staat maakt van 1948 een heel bijzonder jaar. Israël bevindt zich weer op de plek die aan de aartsvaders was beloofd. De dorre doodsbeenderen uit het dal van Ezechiël worden gevoegd. Zelfs de 19e eeuwse historicus en Jodenhater Toynbee heeft zijn verbazing uitgesproken over het feit dat Israël nog nooit definitief van het wereldtoneel was verdwenen. De staat Israël is niet gevestigd in Oeganda - wat de politiek had gewild. De God van Israël, die zegt wat Hij doet, doet nu eenmaal altijd wat Hij zegt!

Samengevat en concluderend

Dat de seculiere Jood Theodor Herzl zionist was behoeft geen theologische verklaring: hij was een Jood. Dat zijn zionisme christelijke wortels zou hebben in de Reformatie is de zotheid gekroond. Alsof de Bijbel – die volk en land aan elkaar verbindt - afhankelijk zou zijn van een kerkelijke reformatie in de zestiende eeuw!

Dat het Zionistisch congres zou zijn gehouden omdat de reformatoren de Bijbel letterlijk lazen – dat gaat waarschijnlijk ons aller verstand te boven. Misschien zijn Jannekes gedachten wel hoger dan de onze, maar toch houden wij ons liever aan de profeten. Die bleken tot nu toe betrouwbaar.

Alleen al wetenschappelijk gezien lijkt het “denken” van mevrouw Stegeman een aanfluiting voor de theologie. Zij zou er goed aan doen haar “vriendenkring” met zijn verkokerde Palestijns-theologische ideologie de rug toe te keren en eindelijk eens zelf de Bijbel eerlijk te gaan lezen.

Christenen en de islam

G.A. van der Spek-Begemann

Twee pagina’s van “Puntkomma” (RD) werden op 1 maart 2017 besteed aan verschil in christelijke opinies over de vraag hoe wij met moslims en de islam zullen omgaan. Dat gebeurt onder het opschrift: Knuffelen of Bestrijden. Een vals dilemma. Maar afgezien van het feit dat er nog wel meer mogelijkheden te bedenken zijn dan deze twee, moet mij ook van het hart dat een christelijke krant over deze ernstige kwestie van de islam niet zo oppervlakkig lollig behoort te doen; deze na-aap-stijl zou je een vorm van secularisatie kunnen noemen.  

Dr B. Reitsma is vergeleken bij een aantal jaren geleden wel iets minder euforisch geworden over de islam. Hij moet wel. Hij heeft gedoceerd in Beyrouth maar toen hadden we nog geen IS en waren ook al die aanslagen nog niet zo spectaculair. Toch klinkt het weer bagatelliserend als hij zegt “dat er moslims zijn die aanslagen plegen en de wereld willen veroveren”. Het is namelijk zo dat 90% van alle terroristische aanslagen in de wereld islamitisch zijn geinspireerd, en dat de grote “profeet” Mohamed daarin voorging: hij was in de 7e eeuw bezig met het kromzwaard de wereld voor de islam te veroveren. Ieder die hem weerstreefde ging eraan en deze “profeet” wordt in de islam het ‘zegel der profeten’ genoemd: dus ver boven Jezus en Mozes verheven geacht.

Voorwaar geen kleinigheden. Te zeggen dat DE islam niet bestaat wordt dan een alibi om deze grond-zaken te kunnen negeren. Reitsma valt liever over de SGP, omdat deze partij over de islam anders denkt dan hij. En omdat de SGP z.i. vanuit de Bijbel theocratische lijnen trekt naar vandaag. Als staatsvorm is de theocratie m.i. volgens de Bijbel een zaak van Israël, die in de dagen van Samuël ten einde kwam. Het lijkt annexatie-theologie  om dit te willen overbrengen naar eigen land en volk. (De Theocratie als geloofsfeit is iets heel anders.)

Reitsma speelt de Bergrede uit tegen de Torah en heeft kennelijk niet gezien dat Jezus in de bergrede de Torah uitlegt die op die andere berg aan Mozes was gegeven.

We kunnen Reitsma bijvallen als hij benadrukt dat het omgaan met moslims een must is in de maatschappij, waar juist ook christenen zich op moeten bezinnen. Maar dat is iets anders dan een kerkelijke toenadering zoeken tot de moskee! Reitsma valt weer door de mand als hij met een zogenaamde kwinkslag een islam-zondag voorstelt; duidelijk gericht tegen onze Israëlzondag. De islam predikt vijandschap tegen Israël. Reitsma heeft het - heel zacht gezegd - nooit zo op Israël begrepen, en is aanhanger van de Palestijnse bevrijdingstheologie die de islam prachtig in de kaart speelt, door allerlei delen van het OT te schrappen of te negeren. En zeker de landbelofte!

Ook dr S. Janse gebruikt een eufemisme als hij zegt dat “er nu eenmaal islamitische aanslagen zijn”. Hij durft niet hardop te zeggen dat bijna alle terreuraanslagen een islamitische inspiratie hebben. Mohamed als voor-beeld. Hij verklaart het verschil in mening onder christenen uit psychologische aanleg: de een kan beter dan de ander enz. Gelukkig veegt hij wel de vloer aan met het idee van Rene de Reuver die zegt dat de islam vrede wil. Theologen denken vaak rommelig. Zij maken, ook de Reuver, geen onderscheid tussen islam en moslims. Ik ken nogal wat moslims die vrede willen, omdat ze mens zijn, maar met hun boek, de Koran, zit dat er bij hun leiders niet in...

Wat Janse ‘weeffout’ noemt is helaas wel grondpatroon van de door Mohamed gestichte religie. “Jihad, jihad jihad”…, was ook de leus van Arafat.

Wat ik bij beide auteurs mis is bijbelse ernst. Geen van beiden stelt de vraag: wat zegt eigenlijk de Bijbel over het omgaan met andere dan bijbelse religies? Dat lijkt extra vreemd in het Lutherjaar, vanwege de reformatorische Schriftbeschouwing van het sola Scriptura.

Luther heeft meegemaakt dat de islam met kromzwaard voor Wenen stond. Wij maken mee dat de islam zonder kromzwaard al in ons parlement zit. Oud-minister Donner had het al voorspeld.

Gelukkig zijn veel moslims niet zo Koran-getrouw en daarom zijn we misschien nog eventjes gevrijwaard tegen bv de sharia. Zij zullen waarschijnlijk aansluiting kunnen vinden bij christenen die niet zo graag Bijbelgetrouw willen zijn, zoals de theologen van Sabeel en hun vrienden.

Je moet je afvragen : is zo’n verbintenis wenselijk? Onlangs lazen we in deze krant over ´verbinding´ als sleutelwoord voor 2017, volgens Janneke Stegeman en Alain Verhey, maar de zo juist genoemde aansluiting tussen verwaterde islam en verwaterend christendom zal in onze samenleving de kerk schaden en de haat tegen Israël en de Joden aanwakkeren.

De multiculturele maatschappij is een lastige realiteit geworden. Christenen moeten leren kritisch te staan tegenover alle theologische aanbiedingen zoals ook hier geboden. Zij dienen die te toetsen aan de Bijbel en zij doen er goed aan hun mening liever zelf door de Bijbel te laten vormen dan door de theologie. De Bijbel is een lamp voor onze voet en een licht op ons pad.

Journalistiek NOS 22 februari 2017

verstuurd naar de NOS:


LS


gisteren hebt u in het journaal de reactie van een Palestijn vermeld op het doodschieten van een weerloze terrorist in Israël.
U liet hem vertellen dat God - in zijn geval natuurlijk de God van de islam, en niet die van de Bijbel- moordenaars straft, maar de journalistieke verantwoordelijkheid vereist dat u daarbij aangeeft dat die God van de islam een uitzondering maakt voor het vermoorden van Joden. Dan bent u eerlijk en niet eenzijdig. In dat geval keert Allah namelijk beloningen uit in de vorm van straatnaambordjes, geld, en later zeventig maagden / die kennelijk niets hebben in te brengen.
Uiteraard zegt de Palestijn dat niet, maar u brengt de kijker zoete koek die niet bestaat. Dat is misleidend en getuigt tegen uw taakopvatting.
De belangrijkste norm voor de journalistiek is nog steeds dat de waarheid helder wordt gepresenteerd.
Het journaal mag niet meewerken aan de verspreiding van zoete koek. De kijker die niet op de hoogte is en weinig kritisch ingesteld moet door het journaal op de hoogte worden gebracht / dat is uw taak.
Ik hoop dat u beter op uw zaak past ipv dat u de PVV in de kaart speelt.
Ik hoop dat u de nodige aandacht besteedt aan de a.s. happening in Rotterdam, en dan in uw belangrijke journalistieke verantwoordelijkheid die, als het om politiek gaat, geen politieke correctheid maar politieke waarheid tot doel moet hebben.

Graag uw reactie, 

mvg G.A. vd Spek-Begemann, 

voorzitter van de werkgroep Vanuit Jeruzalem.

Apostolicum

G.A. van der Spek-Begemann

geplaatst in Reformatorisch Dagblad d.d. 25 januari 2017

"Apostolicum basis van christen-zijn" staat er boven het interview met prof. dr J. van Oort (19-1). Als dit waar zou zijn dan is de kerk van de kerkgeschiedenis in de basis al ten prooi gevallen aan de vervangingstheologie, want God de Schepper lijkt helemaal niets te hebben met Abraham Izak en Jakob, terwijl Hij zelf toch voor eeuwig de God van Abraham Izak en Jakob wil worden genoemd (Ex. 3:15)! Een verborgen theologie die dus de dopeling al werd ingeprent. Geen onopgeefbare verbondenheid maar substitutie.

De waarschuwing van Paulus in de brief aan de Romeinen, tegen deze door hem al gesignaleerde christelijke hoogmoed, is kennelijk volstrekt in de wind geslagen, want de kerk heeft zich -  het apostolicum is het bewijs - van de edele olijf losgemaakt en zich zelfstandig gewaand, en zelfs de rollen omgekeerd.

Vanaf het eerste artikel van de twaalf, waarin men God los van Israël meent te kunnen belijden, wordt direct een grote sprong gemaakt naar het NT, en Gods verbond met Israël is kennelijk dood verklaard, en begraven in de verleden tijd.
In die zelf verkozen “zelf-standigheid” kon ze niet meer gevoed worden door de sappen van de edele olijf en is zij tenslotte verdroogd in allerlei theologische twisten en dogmatieken en scheuringen.
Over het doen van de wil van de Vader – volgens Jezus is dat waar het om gaat – lezen we niets; ook niet in Nicea.
Daarom loopt de kerk van de kerkgeschiedenis leeg.

Verbinding

afgewezen door TROUW

In Trouw van 3 januari 2017 heeft ds Hartogsveld het nog eens weer over de controverse in de PKN inzake een toenadering tot de islam. En ‘verbinding’ lijkt haar nu toch wel het sleutelwoord voor 2017. 

Heeft zij en hebben al die mensen die bij voorbeeld vroeger achter het IKV aanliepen, of later achter PAX,  en die ‘verbinding’  het hoogste goed achten, nu echt nog nooit beseft dat bepaalde verbindingen desastreus kunnen zijn? Stel dat AlQaida en IS zich gaan verbinden…zich verzoenen. Ze zijn het nog oneens, maar met het sleutelwoord van 2017 zouden ze zich zomaar kunnen verenigen. Het voorbeeld lijkt flauw maar is niettemin to the point.

Allerlei utopieën hebben ook in de kerk opgeld gedaan. De voorbereiding van de kerkelijke fusie van 2004 heette Samen op Weg – prachtig toch? Maar waarheen… ja daar was eigenlijk geen antwoord op gegeven.                                                                                         Nu weten we het intussen zeker. Het ging in ‘samen op weg’ richting christelijk anti-zionisme (zie onze publicatie van 2013 De PKN en Israël). En zo kwamen we tot een PKN die vandaag toenadering zoekt tot de islam - een religie die Joden haat en die Israël van de kaart wil vegen. Vanaf het allereerste begin zwaaide Mohamed met het kromzwaard in de 7e eeuw en heeft hij tal van Joden afgeslacht. Tegengehouden bij Poitiers en later bij Wenen, maar per infiltratie wordt Europa geïslamiseerd.

De ware islam is die zoals Ayan Hirsi Ali die heeft ontmaskerd. Iedereen kan de Koran erop nalezen.

Misschien dat de Bijbel nog een woordje mag meespreken van ds Hartogsveld cs? Juist als het gaat over religie is de Bijbel duidelijk: het volk van God zocht verbinding met de Midianieten die feest vierden voor hun god Baal Peor.  Mooi toch: samen feest vieren - geen oorlog! We weten hoe de God van Israël daarover dacht…. 

In de Bijbel heet verbinding zoeken met de goden van de volken rondom: overspel. En het luisteren naar valse profeten bracht en brengt altijd onheil, zoals we in de vorige eeuw weer hebben meegemaakt in Hitler-Duitsland.

Beter ware het als wij christenen leesbare brieven werden van die Ene Jood om ook de moslims te laten zien dat maar één verbinding heilzaam is voor alle volken : die met Israël.

Joods-christelijke wortels

G.A. van der Spek-Begemann

geplaatst in Reformatorisch Dagblad 17 december 2016 

De uitspraken van het theologenduo Janneke Stegeman en Alain Verheij (RD 14-12) verontrusten: zijn dat vertegenwoordigers van de Nederlandse theologie? Dan zijn we diep gezonken. De ‘theoloog des vaderlands’ beweert dat de Joods-christelijke wortels van onze cultuur naar het rijk van de mythe moeten worden verwezen en niet historisch van aard zijn.

Stegeman hebben we al eerder leren kennen als een theoloog wier ‘betoog’ gespeend is van argumenten en troont op ideologische kreten. „Wordt vaak gebruikt om”, „wij constateren dat”, „die wortels zien wij als”, „christenen moeten niet te snel”; er wordt gedebiteerd in plaats van geargumenteerd. Het hele stuk is een aaneenrijging van wat Janneke en Alain vinden, maar hun stelling over de Joods-christelijke wortels berust op helemaal niets.

Stegeman heeft reeds lang partij tegen Israël gekozen door zich te scharen in de gelederen van de vrienden van Sabeel, die de Palestijnse bevrijdingstheologie trachten te bevorderen. De grondlegger van deze theologie, Naim Stifan Ateek, ging als volgt te werk: hij had bij wijze van argumentatie ontzettend veel bijbelgedeelten gewoon geschrapt. Ja dan houd je een anti-Joods boek over. Dat was ook al ontdekt in Nazi-Duitsland, en de ketter Marcion in de tweede eeuw deed exact hetzelfde.

Laten we tot slot nog een ‘stelling’ ontzenuwen en het daarbij dan maar laten. Wij zouden de islam niet gewelddadig mogen noemen omdat er vreselijke dingen zijn gebeurd in de geschiedenis van het westen. Deze ‘redenering’ is te vergelijken met deze: Jan slaat echt niet, want vroeger deed Piet dat ook.

Grappig dat ze zichzelf ineens per ongeluk volstrekt tegenspreken: „het christendom is nooit een godsdienst voor achter de voordeur geweest”. Kijk eens aan! Zouden de beide theologen zich misschien ineens toch nog de Statenvertaling herinneren?!

Paulus’ missie

Ingezonden naar RD 5-12-2016, in 583 woorden. De redactie eiste inkorting met 300 en liever 350 woorden. De inkorting met 300 woorden is ingestuurd maar het resultaat was natuurlijk....navenant. Ik heb mijn onvrede uitgesproken naar de redactie en daarom is toen de ingekorte versie niet geplaatst.  
 
Met belangstelling heb ik het artikel van dr Klaassen gelezen, en graag wil ik daarbij wat kritische vragen stellen.
Om te beginnen deze: kunnen wij wel over Jezus beschikken en Hem dus al of niet onthouden aan wie dan ook? Als het antwoord ‘nee’ moet luiden – en ik vermoed dat iedere christen dat antwoord zal geven -  komt daarmee de beschuldiging van misdadigheid te vervallen aan het adres van broeders en zusters die menen zich te moeten onthouden van zending onder de Joden. Juist zij zijn er namelijk van overtuigd dat Jezus de messias van Israël is. Of wij mensen dat nu wel of niet geloven doet aan die waarheid niets af. Het nieuwe verbond is met Israël (Jeremia 31: 31ev) gesloten op Golgotha en dat bevestigt, sterker dan het oude verbond van de tempeldienst, de beloften waarmee God zich verbonden heeft aan zijn volk: het verbond kan nu nooit meer door het volk worden verbroken. Jezus heeft voor zijn volk namens zijn volk voor God alle gerechtigheid vervuld. 
Wat is dan Paulus’ bedoeling met de brief aan de gemeente te Rome?
Als hij eerst heeft duidelijk gemaakt dat Joden en heidenen (“eerst de Jood maar ook de Griek” – is het refrein) tegenover God precies even schuldig staan en dat Jood en heiden precies even afhankelijk zijn van Gods genade, dan blijkt na acht hoofdstukken in de hoofdstukken 9-11 dat hij bezorgd is over de heidenchristelijke hoogmoed ten opzichte van de synagoge. Hij noemt die hoogmoed tenslotte expliciet in 11: 18 en 20. Die hoogmoed vormt de reden voor zijn lange, emotionele, zorgvuldig opgebouwde brief. 
Dat Luther vanuit zijn persoonlijke nood door die eerste acht hoofdstukken eindelijk los kwam van zijn zelfverlossingsdrang is prachtig, maar het ging Paulus erom dat de Jood en de Griek elkaar niet kunnen veroordelen. Niet Luthers bevrijding bepaalt de inhoud en bedoeling van de brief, maar Paulus als de auteur ervan. Dat hebben we in de protestantse kerk vergeten.
Een andere belangrijke vraag: zijn wij nu behouden door ons christelijk geloof? Is dat niet te pretentieus gezegd? Is dat geloof van ons niet vaak erg gebrekkig en ook soms wankel? Zou het niet veeleer zo zijn dat wij behouden zijn door het geloof van Jezus? Romeinen 3 :21 zegt dat toch heel duidelijk, maar het vers is fout vertaald; er staat in het Grieks een genitivus. Wij hebben ons behoud te danken aan Hem, aan zijn en niet aan ons geloof. Tot in de bitterste nood aan het kruis heeft Hij vastgehouden aan zijn Vader, aan God. Juist als Hij het uitschreeuwt met zijn waarom.
Een derde vraag tenslotte. Wat is eigenlijk geloofsgehoorzaamheid? Paulus’ missie was om geloofsgehoorzaamheid te bewerken onder de heidenen – zegt hij zelf. Mijns inziens kan dit niet betekenen dat zij zoiets als (later) het apostolicum onderschrijven maar dat hun heidense bestaan op de schop gaat, dat hun hele leven gaat veranderen, en zo staat Paulus naast Jacobus, die erop wijst dat ook de duivelen geloven dat Jezus de christus is, maar dat pas het echte geloof blijkt uit gehoorzaamheid.
Daarom beroepen beide apostelen zich op Abraham. Abraham geloofde God, vertrouwde op zijn beloften en gehoorzaamde Hem: zowel in het op reis gaan als in zijn bereidheid Izak te offeren. Het ging bij hem niet om werken der wet, want de wet was er nog niet. Maar het ging wel om geloofsgehoorzaamheid in vertrouwen. “Ga op weg naar het land dat ik u wijzen zal”.
Wat is nu ‘verraad aan Paulus’?  Mij dunkt: dat we van hem een gereformeerde theoloog hebben gemaakt. 
vz VuJ

Reactie op de rubriek “Weerwoord” in Reformatorisch Dagblad 12 november 2016

G.A. van der Spek-Begemann

Drs Henk de Waard betoogt: 1 Johannes 5 :7 niet echt, wel waar.  Het begrip ‘triniteit’ uit de theologie komt niet in de Bijbel voor. Dat alleen al moet ons alert maken...   De christelijke theologie is vaak een overgesausd product van de grieks-heidense prima philosophia, die (natuurlijk op z’n heidens, want toen buiten Israël geen Openbaring) altijd bezig is geweest met ‘het goddelijke’.  Vandaar dat in Nicea, als de Joden al uitgerangeerd zijn, gesproken wordt van ousia als het om God gaat. Het goddelijke is een bepaalde substantie, in heidens-griekse ogen. En dus vermenigvuldigbaar en deelbaar. God is dan een soortnaam geworden. Deze filosofie tracht men toe te passen op de God van Israël die zich aan Israël heeft geopenbaard met een Naam die zich aan de geschiedenis van zijn volk verbindt. Exodus 3:15. Voor eeuwig, staat er zelfs bij. Gelukkig geeft u toe: 1 Joh. 5 vers 7 deugt niet als oorspronkelijke tekst maar is een theologische toevoeging. Dan is het niet logisch in uw betoog dat u de inhoud van die tekst gaat verdedigen met allerlei teksten die daar zelfs ook ogenschijnlijk niets mee te maken hebben. Als gesproken wordt over de Heilige Geest dan wordt de Geest van God bedoeld die ook Jezus gegeven was bij zijn doop in de Jordaan. Maar drie personen een in wezen – het is acrobatiek van de bovenste plank van de heidenchristelijke theologie.  “God uit God” heeft gezorgd voor een isgelijkteken dat Jezus zelf absoluut van zich werpt. Hij en de Vader zijn een in liefde, een van Geest, maar Jezus bidt, in diep respect. Hij is de Zoon. Geen enkele tekst die u noemt geeft aanleiding tot dit begripsmatig-heidens denken over God. Voelt u niet dat met ‘triniteit’ een poging wordt gedaan om God in de intellectuele greep te krijgen?   De heidenen (de niet-Joden) kwamen als snel in de meerderheid in de kerk en de intellectuelen onder hen kregen de leiding. Hun geestelijke hoogmoed ten opzichte van alles wat Joods was ziet Paulus al opkomen in Rome. De kerk heeft er zich niets van aan getrokken.... Kijkt u eens naar het apostolicum – heeft God daar nog iets te maken met Abraham of Israël? En u weet toch dat het zgn OT drie keer zo dik is als het zgn NT en dat dat OT de Bijbel was van Jezus en van alle apostelen?  Het wordt tijd om te ontwaken uit onze heidens-theologische dromen: zij hebben de kerk verwoest. Zij hebben haar afgesneden van de sappen van de edele olijf. De afbraak is in onze tijd in een stroomversnelling geraakt. Bekering van haar ontsporing is het enige wat nog een wal kan opwerpen.  Gezien uw leeftijd moet u nog niet helemaal zijn vastgeroest, maar om dat te voorkomen zou u echt beter moeten luisteren naar de Bijbel dan naar de theologie. Anders gezegd: bereid moeten zijn om de klassieke theologie te onderwerpen aan het kritische licht van de Bijbel. Voor de duidelijkheid: ik behoor niet tot de zgn Jehova’s getuigen.   Tot slot: ik kan u in dit verband een zojuist verschenen boekje aanbevelen, te verkrijgen in de webshop van www.werkgroep-vanuitjeruzalem.123website.nl                                                                

(tot op heden is geen reactie ontvangen)                                                                                 

Wiens geloof?

G.A. van der Spek-Begemann

[niet geplaatst in Reformatorisch Dagblad, 11 november 2016]

Volgens het redactioneel commentaar van 31 oktober gaat het in de Reformatie om de rechtvaardiging door het geloof, en dat moet dan in de herdenkingen centraal staan. Maar wiens geloof is dat dan? Het onze? Dat faalt toch vaak aan alle kanten?

Is het niet zo dat wij onze rechtvaardiging uitsluitend en alleen te danken hebben aan het geloof VAN Jezus? Zelfs toen zijn Vader Hem verliet heeft Hij aan zijn Vader vast gehouden, toen Hij Hem vroeg: waarom?! Zo ook hield Job in het gelijknamige bijbelboek vast aan God door alles heen. Ook Job zei God niet vaarwel.

Als Jezus dat niet gedaan had… Als Hij de verzoeking in de woestijn niet had doorstaan…

Het gaat in het NT vaak over het geloof in Jezus, en dan wordt een duidelijke grammaticale constructie met een dativus, een derde naamval, gebruikt. Dan gaat het erom dat wij vertrouwen hebben in Jezus, die ons vertrouwen nooit beschaamt. Maar ook is ettelijke keren sprake van een andere constructie, met een genitivus, een tweede naamval. Dan staat er in het Grieks: het geloof van Jezus. Als waarachtig mens was Hij niet hervormd, maar een gelovige orthodoxe Jood, die door alles heen zich vasthield aan de God van Israël die zijn Vader was, die Hem uit de dood zou opwekken.

Dat geloof, het geloof van Jezus, is onze redding geworden. Gelukkig zijn wij niet afhankelijk van ons eigen geloof, dat onvolmaakt is. De profeet Habakuk zei: de rechtvaardige zal door geloof leven. Wie is De Rechtvaardige? Jezus leeft!

Sola Gratia

[ingezonden naar Reformatorisch Dagblad, 8 november 2016]

 

Op 7 november stond over de genade een artikel in het RD van prof. dr Van Vlastuin en dr C.A. van der Sluijs, die hun bezorgdheid uitten over de moderne Dordtse synode  die “1618-1619” wil vervangen in hun ogen. Hun stelling: “buiten het (!) sola gratia valt niets te verbinden”. Daarmee is van de genade een thema gemaakt, en dan is de genade geen genade meer maar slechts een  theologoumenon, een theologisch ingrediënt.

In de gemeente van Rome, waar de heidenchristenen neerkeken op de Joodse gemeenteleden en zeker op de Joden van de synagoge heeft Paulus de genade verkondigd. Tegenover God die onpartijdig oordeelt staat iedere mens precies even schuldig. En aan wie de schulden zijn kwijtgescholden, aan wie genade is bewezen, kan eenvoudig zelf zijn medemens dus niet langer veroordelen, laat staan hem naar de keel grijpen. “Wees niet hoogmoedig maar vrees!”

In de strijd tussen Gomarus en Arminius gebeurde dat toch: ite, ite! En Oldenbarneveld werd vermoord.

De genade verbindt tot eenheid, maar de theologie die de macht heeft gegrepen kent geen genade.

De regina scientiarum is echter slechts een zelfgekroonde koningin die in de kerk de macht heeft gegrepen en het geloof onderdrukt. Zij is gaan heersen waar de Geest van Christus zou moeten heersen. Zij bedroeft de Geest - die wijken gaat.

Over de Didache

[Ingezonden 10 oktober 2016, niet geplaatst in De Waarheidsvriend]

Een aanvullende reactie wat betreft het oudste bewaarde kerkelijk document

 

Dr Lalleman schrijft een interessant artikel (7-10-2016) over een fascinerend document, de Didache. Ten eerste gaat het overduidelijk om een Joods-christelijk geschrift. Toen ik zelf de Didache gelezen had gaf voor mij de uitdrukking “de wijn van David” de doorslag inzake de vraag naar de herkomst. Geen heidenchristen noemt Jezus: de wijn van David. Wetticisme lijkt mij echter niet aan de orde. Het houden en voorschrijven van regels is immers niet hetzelfde, zeker niet als het gaat om aspirant gemeenteleden die, van heidense komaf, nog veel moeten af- en aanleren. We kunnen daarbij denken aan de geruststellende opmerking van Jacobus in Handelingen 15: dat Mozes in iedere stad wordt onderwezen. En ook de uitdrukking in de Didache “voor zover u het aankunt” duidt niet bepaald op wetticisme.

Het voorschrift in de Didache om op andere dagen te vasten dan de “schijnheiligen” lijkt merkwaardig.

Onder de Farizeeërs waren er schijnheilig en ook Jezus waarschuwt daartegen scherp: ze maken hun gebedsriemen breed enz. Je moet hier dus constateren dat in de Didache Joden zich distantiëren van andere Joden, en wel van die Joden die wetticistisch leven, dwz de eigen vroomheid opbouwen met zelfs uiterlijke kenmerken. Dat dr Lalleman beweert dat Gods genade in het geschrift zou ontbreken is daarom niet terecht. Die hoeft niet genoemd te worden als toch overduidelijk isdat juist dat wetticisme wordt afgewezen (met zelfs een scheldwoord! net als Jezus doet) en dat er heidenen gedoopt willen worden! Als ik als christen samenwerk met Joden hoef ik hun echt niet te vertellen dat ik in Jezus geloof, want dat weten ze natuurlijk al: ze is christen.

Intrigerend blijft de vraag waarom de Didache uit de kerkgeschiedenis voor eeuwen is verdwenen... Onbekendheid was kennelijk niet de reden. De landelijke werkgroep Vanuit Jeruzalem hoopt eind oktober een boekje te publiceren over de heidense wortels van het kerkelijk belijden. Daarin komt deze zaak uitvoerig aan de orde.

RD, 13-9-2016